Barkod çubuqlarının quruluşu

Barkod Məsələsində Beynəlxalq Platform GS1https://www.gs1.org/

Türkiyədə Barkod Haqqında Məlumat üçün TOBB-un saytıhttp://gs1.tobb.org.tr/index.php

Barkod Haqqında Ətraflı Məlumatlarhttp://www.barcodeisland.com/syminfo.phtml#Background  

Rəqəmlərin Çubuqlara Çevrilməsi 
Əsas iş prinsipi, çubuqlar arasındakı boş və dolu intervalları algılamağa əsaslanır. Çubuqların altında yalnız insanlar üçün oxuna bilən rəqəmlər yerləşir və əslində insanların nəzarət edə bilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Barkod yazıcılar rəqəmləri çubuqlara çevirərkən, eyni sənaye qaydalarına görə barkod oxuyucular da çubuqları rəqəmlərə çevirir. Barkodlar, tiplərinə görə hərfləri və bəzi işarələri də ehtiva edə bilər. 2 Ölçülü barkodlar dəyişən məlumatları ehtiva etmək üçün daha geniş 'tutum'a malikdir. Ölkəmizdə geniş istifadə olunan EAN-13 və EAN-8 barkodlarıdır.

Barkodlara baxdıqda, mürəkkəb xətlərdən ibarət olduğu görünür, lakin hər bir rəqəmə uyğun gələn çubuq qrupları eyni məntiqlə formalaşır. Gözlə gördüyümüz rəqəmlər, ikilik düzənə çevrildikdə, 0 və 1'lərə çevrilir. Məsələn, 7 rəqəmi ikilik düzənədə 1011 olaraq göstərilir ki, bu da xətt-boşluq-xətt-xətt olaraq göstərilməsinə səbəb olur. Yəni, boşluq və incə xətt, 0 və 1'lərə uyğun gəlir. Yan yana gələn 1'lər, daha qalın xətlərə çevrilir. Fərqli ölçülü barkodları düzgün kodlamaq üçün, barkodun boyunu göstərmək üçün iki əvvəlində və ortasında hizalama xətləri yerləşir. Bunlar ümumiyyətlə daha uzun göstərildiyi üçün diqqətinizi çəkə bilər.

Barkodlar, oxşar məhsulların fərqləndirilməsində, satış əməliyyatlarında, anbar hərəkətlərində, proseslərin sürətləndirilməsi və istifadəçi səhvlərinin minimuma endirilməsi üçün istifadə olunur. Həmçinin, anbar yerləşmə kodları, kargo paketləri, müştəri kartları kimi sahələrdə də istifadə olunur. İstifadə olunduğu sektora görə fərqli barkod tipləri mövcuddur:

Rəqəmli olanlar
EAN-8 : 8 rəqəmli EAN quruluşu
JAN : Yaponiyada istifadə olunan EAN quruluşu
UPC-A : ABŞ-də istifadə olunan 12 simvollu quruluş
UPC-E : 6 rəqəmli UPC

Hərf və rəqəm olanlar
Code 128 : Geniş məlumat verən, beynəlxalq istifadə
EAN 128 : Poçtlaşdırma və məhsul məlumatlandırma
Code 39 : ABŞ dövlət və hərbi istifadəsi

EAN13 Barkod Quruluşu
Ölkəmizdə ən çox istifadə olunan EAN13 barkod quruluşu, ümumilikdə 13 rəqəmdən ibarətdir. ÜÜÜFFFFSSSSSC olaraq simvolizə edə biləcəyimiz bölmələrə baxsaq,

ÜÜÜ 3 rəqəmli ölkə kodu,
FFFF 4 rəqəmli istehsalçı firma kodu,
SSSSS 5 rəqəmli məhsul kodu,
C 1 rəqəmli 'kontrol basamağı'ndan ibarətdir.

Market İçi Tərəzi Məhsullarının Kodlanması
EAN-13 standartında, şirkət içi istifadələr üçün 20-29 kodları ayrılmışdır. Bu iki rəqəm ilə birlikdə ümumilikdə 7 rəqəm məhsulu təyin edir. Tərəzilər isə, çəki və ya say qiymətlərini sonrakı 5 rəqəmə əlavə etdikdən sonra, kontrol basamağını da hesablayaraq EAN-13 quruluşuna uyğun bir barkod ortaya çıxarır. Məhsullara kod verərkən də, ilk iki rəqəmin meyvə, tərəvəz, balıq kimi məhsul qruplarına ayrılması da geniş istifadə olunur. Beləliklə, 20'li kod və 5 rəqəmli məhsul kodlarından ibarət 7 rəqəmli kodların, arxa ofislərdə stok kartlarında barkod olaraq təyin edilməsi ilə ölkəmizdəki ümumi tətbiq ortaya çıxır.

Kontrol Basamağının Hesablanması 
İngiliscə 'check digit'e uyğun gələn kontrol basamağı, oxuyucuların oxuduğu dəyərlərdən əmin olması üçün edilmiş bir tətbiqdir. 12 rəqəmdən yola çıxaraq, aşağıdakı formulə görə hesabladığı rəqəmi, normal üsulla oxuduğu 13. rəqəm ilə müqayisə edir.

Sağdakı kontrol basamağından sona, sağ tərəfdən başlayaraq, tək nömrəli rəqəmlərin dəyərini toplayıb 3 ilə vururuq. Ardından, ilk toplamı alarkən atladığımız cüt nömrəli rəqəmləri də birbaşa bu toplama əlavə edirik. Əldə etdiyimiz sayının, sonu 0 olan ən yaxın sayıya olan fərqi, kontrol basamağı olur. Oxuyucular da bu formulü tətbiq edərək tapdığı rəqəm ilə, oxuduğu 13. rəqəmi müqayisə edərək, oxuma nəticəsindən əmin olur. Kontrol basamağı adı da bundan gəlir.

Məsələn, 869123412345X üçün X olan kontrol basamağını tapmağa çalışaq. Əvvəlcə sol başdakı 869 dəyəri, ölkə kodu üçün istifadə olunur. X'i atlayırıq və 5+3+1+3+1+6 = 19
3 X 19 = 57
4+2+4+2+9+8 = 29
57+29 = 86
(en yaxın sonu 0'lı sayı = 90)-86 = 4 Kontrol Basamağı-'Check Digit')


EAN13 Ölkə Kodları